Μονεμβασιά: Ένας ταξιδιωτικός οδηγός για τον πολιτισμό, τα αξιοθέατα και την γαστρονομία της πόλης

H Μονεμβασιά, τόπος ιστορικής σημασίας και απαράμιλλης ομορφιάς, βρίσκεται στο νομό Λακωνίας, 95 χιλιόμετρα από τη Σπάρτη, στο νοτιανατολικό άκρο της Πελοποννήσου. Ο βράχος, πάνω στον οποίο βρίσκεται σκαρφαλωμένη η μεσαιωνική καστροπολιτεία, ενώνεται με τη στεριά με μια στενή λωρίδα γης, από την οποία προέρχεται το όνομα της πόλης (μία είσοδος-μονή έμβαση).

 

Τα πέτρινα σπίτια, οι βυζαντινές εκκλησίες, τα λιθόστρωτα καλντερίμια, τα αρχοντικά με την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική και τα ισχυρά τείχη της ανέγγιχτης από το χρόνο, αλλά ζωντανής και κατοικημένης κάτω πόλης μεταφέρουν τον επισκέπτη σε εποχές που η Μονεμβασιά ήταν ένα από τα σημαντικότερα κάστρα της Πελοποννήσου, κέντρο εμπορίου και τόπος ιστορικών μαχών.

Η θέα από την ερειπωμένη άνω πόλη, στην οποία διασώζεται ο σημαντικός ναός της Αγίας Σοφίας, αποτελεί μοναδική εμπειρία. Έξω από το κάστρο αναπτύσσεται ο γραφικός νέος οικισμός της Μονεμβασιάς, με σημαντική τουριστική κίνηση και πολλές επιλογές για φαγητό και διασκέδαση. Δεκάδες εκκλησίες, αρχοντικά πλούσιων εμπόρων, κρήνες, χαμάμ και στριφογυριστά καλντερίμια διατηρούνται σε αξιοσημείωτα καλή κατάσταση, διαφυλάσσοντας ατόφια την ατμόσφαιρα αυτού του οικισμού, που από τα βυζαντινά χρόνια μέχρι το 19ο αιώνα διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην ιστορία της ευρύτερης περιοχής. Μέσα στο κάστρο δεν κυκλοφορεί αυτοκίνητο και είναι ιδανικό για περπάτημα.

Με ορμητήριο τη Μονεμβασιά μπορείτε να επισκεφθείτε το λιμάνι του Γέρακα (το μοναδικό φιόρδ της Ελλάδας), τα σπήλαια της Καστανιάς και του Δυρού, την Ελαφόνησο και το Κυπαρίσσι και να εξερευνήσετε τα γειτονικά χωριά και τις πεντακάθαρες παραλίες της περιοχής.

Πότε να πάτε

Το Κάστρο της Μονεμβασιάς δεν βγαίνει καμία εποχή από την ατζέντα των weekenders. Εκτός καλοκαιριού, τα πράγματα είναι πιο χαλαρά, και οι περισσότεροι επισκέπτες έρχονται για ημερήσια εκδρομή και είναι κυρίως ζευγάρια. Ιδιαίτερο χρώμα έχει και το Πάσχα.

  • Πολιτισμός & Αξιοθέατα

Ένας μεγάλος αριθμός ιστορικών μνημείων βρίσκεται διάσπαρτος σε όλο το Δήμο Μονεμβασιάς. Όπως συμβαίνει γενικά στην Πελοπόννησο, έτσι και σε αυτήν την περιοχή υπάρχουν οι σιωπηλοί μάρτυρες του παρελθόντος που αφηγούνται μια πολυτάραχη ιστορία ανθρώπινων επιτευγμάτων, εισβολών και πολέμων, πολιτισμού και προόδου.

Ένα παράθυρο σε αυτό το παρελθόν ανοίγει μέσα από τις περιγραφές του αρχαίου περιηγητή Παυσανία, ο οποίος κατέγραψε με λεπτομέρεια τα σημαντικότερα μνημεία της εποχής του. Έτσι περιέγραψε την ακμάζουσα τότε πόλη της Επιδαύρου Λιμηράς, της οποίας τα απομεινάρια στέκουν αγέρωχα απέναντι από τον βράχο της Μονεμβασιάς. Ιδιαίτερα ατμοσφαιρικά είναι επίσης τα ερείπια των Αρχαίων Κυφάντων πάνω από το σημερινό Κυπαρίσσι αλλά και τα ευρήματα στο Κάστρο Ζάρακα στο σημερινό Γέρακα.

Η βυζαντινή καστροπολιτεία της Μονεμβασιάς, το «πέτρινο καράβι» του Ρίτσου, στέκει καρτερικά στο νοτιοανατολικό άκρο της Λακωνικής γης, μεταφέροντας τους επισκέπτες σε ένα ονειρικό ταξίδι στο χρόνο και την ιστορία. Κάστρα και τείχη, παλιά αρχοντικά, στενά λιθόστρωτα δρομάκια, εκκλησίες, παλιές χαμηλές καμάρες, αψίδες, οικόσημα, μαρμάρινοι αυτοκρατορικοί θρόνοι, βυζαντινές εικόνες δίνουν την εντύπωση μιας πόλης φανταστικής, που δεν την άγγιξε το πέρασμα του χρόνου.

Η Μονεμβασιά είναι γνωστή σαν το «Γιβραλτάρ της Ανατολής», το «Υπερνεφελές Κάστρο» του Μοριά, το «Περιώνυμον Άστυ» του Αυτοκράτορα Ανδρόνικου Β’, η «Θεόσωστος Πόλη» των Παλαιολόγων του Μυστρά, το «Μενεξέ Καλεσί» (Κάστρο των λουλουδιών – Φρούριο των ανθέων) των Τούρκων, το «Λουλούδι της Μονεμβασιάς», η «Ανθομύριστη Καστροπολιτεία» του Νότου.

Ένα μικρό νησί που ενώνεται με την ενδοχώρα από μια στενή λωρίδα γης, μια γέφυρα που συνυπάρχει με το θαλασσινό στοιχείο του Μυρτώου Πελάγους. Μπαίνοντας στο βράχο από τη μοναδική είσοδο – «μόνη έμβαση» απ’ όπου και το όνομα της πόλης Μονεμβασιά – αρχίζει το ταξίδι στο παρελθόν, από τον 6ο αιώνα που κατοικήθηκε μέχρι και σήμερα.

Μπαίνοντας στην πόλη αριστερά βρίσκεται το σπίτι του Μονεμβασίτη ποιητή της Ρωμιοσύνης Γιάννη Ρίτσου. Στη συνέχεια, ο κεντρικός δρόμος με το βυζαντινό καλντερίμι, ο δρόμος της αγορά που οδηγεί στη Κεντρική Πλατεία με το παλαιό κανόνι και την Εκκλησία του Ελκομένου Χριστού. Απέναντι το ιστορικό διατηρητέο κτίριο του 16ου αιώνα (τζαμί) όπου στεγάζεται η Αρχαιολογική Συλλογή Μονεμβασίας. Από εδώ διακλαδίζονται οι δρόμοι προς όλες τις γωνίες του Κάστρου. Τέτοιες πανέμορφες γωνιές υπάρχουν παντού. Μετά από μία ανηφορική διαδρομή 15 λεπτών, ο επισκέπτης φτάνει στην επάνω πόλη, τον «Γούλα» όπως λέγεται, αλλά η θέα σίγουρα τον ξεκουράζει. Στα πόδια του η κάτω πόλη, τα τείχη και η θάλασσα, να παίζει το αιώνιο παιχνίδι της με το Κάστρο, ενώ λίγο πιο πάνω δεσπόζει η εκκλησία της Αγίας Σοφίας χτισμένη στην άκρη του απόκρημνου βράχου.

Στο Κάστρο υπάρχουν 40 εκκλησίες, μεταξύ των οποίων της Παναγίας της Χρυσαφίτισσας, της Παναγίας Μυρτιδιώτισσας, της Παναγίας της Κρητικιάς, του Αγίου Νικολάου, του Αγίου Στεφάνου, του Αγίου Παύλου, της Αγίας Άννας, καθώς και το εργαστήριο και μουσείο αργυροχρυσοχοΐας.

Οικία Γιάννη Ρίτσου

Το σπίτι του ποιητή, δεσπόζει 150 μέτρα περίπου από την κεντρική πύλη, ενώ απ’ έξω υπάρχει και η προτομή του.

Μια βόλτα από το σπίτι του σημαντικού Έλληνα ποιητή με τις πάνω από εκατό ποιητικές συλλογές και συνθέσεις, θα σας κάνει να νιώσετε ακόμη περισσότερο την ατμόσφαιρα της περιοχής. Θα το βρείτε δίπλα από την είσοδο του κάστρου της Μονεμβασιάς και θα το αναγνωρίσετε από την προτομή του που αγναντεύει το Μυρτώο πέλαγος.

Η αρχαία πόλη Ασωπός, ταυτίζεται με τα λείψανα στην μικρή χερσόνησο στα ΝΑ της σύγχρονης Πλύτρας. Η πόλη μαρτυρείται επιγραφικά και ανασκαφικά από την ύστερη ελληνιστική εποχή και κατά τον Παυσανία ήταν αρχικά μέλος του Κοινού των Λακεδαιμονίων και αργότερα του κοινού των Ελευθερολακώνων. Από επιγραφικές μαρτυρίες γνωρίζουμε επίσης ότι στην περιοχή της είχε εκτάσεις ο Γαίος Ιούλιος Ευρυκλής, η σημαντικότερη πολιτική φυσιογνωμία της Λακωνίας κατά την εποχή του Αυγούστου.

Κατά τα ρωμαϊκά χρόνια, υπήρξε μια από τις σημαντικότερες πόλεις της χερσονήσου του Μαλέα και σημαντικός σταθμός του ρωμαϊκού αυτοκρατορικού οδικού δικτύου. Η ακμή της πόλης, φαίνεται ότι συνεχίσθηκε κατά τα πρώιμα, τουλάχιστον, βυζαντινά χρόνια όπως δείχνει η αναφορά της σε γραπτά κείμενα της εποχής και τα σωζόμενα αρχιτεκτονικά λείψανα.

Αγία Σοφία


Το εντυπωσιακότερο κτίριο που σώζεται στην Επάνω Πόλη, ένας από τους πιο σημαντικούς ναούς της μεσοβυζαντινής περιόδου σε ολόκληρη την Πελοπόννησο. Χτίστηκε το 12ο αιώνα και η αρχιτεκτονική της έχει κοινά στοιχεία με πολλές σημαντικές εκκλησίες της ίδιας περιόδου, τόσο στον ελλαδικό χώρο όσο και στην Κωνσταντινούπολη. Ο συμμετρικός όγκος της με τον ανάλαφρο τρούλο αποκτά μια ιδιαίτερη δραματικότητα, καθώς είναι χτισμένη στην άκρη του κατακόρυφου βορειοανατολικού γκρεμού. Λίγο πιο ψηλά θα βρείτε τα ερείπια ενός χαμάμ.
Προς το παρόν το Επάνω Κάστρο είναι κλειστό για συντήρηση.

Ναός Ελκομένου Χριστού

Το μικρό πλάτωμα που ανοίγεται μπροστά από την ομώνυμη εκκλησία (που είναι και η Μητρόπολη του Kάστρου), δημιουργήθηκε στα χρόνια του Όθωνα και μας δίνει την ευκαιρία να αγναντέψουμε ελεύθερα τον πετρόχτιστο οικισμό, που κατηφορίζει από τη ρίζα του κόκκινου βράχου μέχρι το θαλασσινό τείχος. Η ίδια η εκκλησία, αφιερωμένη στον Χριστό που σύρεται (Ελκόμενος) στο μαρτύριο, είναι μεγάλη και επιβλητική, γυμνή από τοιχογραφίες, αν και στεγάζει κάποιες ενδιαφέρουσες μεταβυζαντινές εικόνες. Από την κάτω πλευρά της Μητρόπολης, σχεδόν σύρριζα, σταματήστε στην παλαιά επισκοπή, ένα κτίριο με έντονα στοιχεία ενετικής αρχιτεκτονικής.

Αρχαιολογική Συλλογή
Στεγάζεται σ’ ένα απλό πέτρινο κτίριο στην πλατεία Ελκομένου Χριστού, που χτίστηκε επί Τουρκοκρατίας και λειτούργησε ως τζαμί, ενώ στα νεότερα χρόνια φιλοξένησε φυλακές και αργότερα ένα καφενείο. Τα ευρήματα στεγάζονται στη μεγάλη, κεντρική, θολωτή αίθουσα. Η μισή είναι αφιερωμένη στη δημόσια ζωή της πόλης (εκτίθενται κυρίως μαρμάρινα μέλη ναών ή πέτρινα γλυπτά), ενώ η υπόλοιπη μισή αίθουσα παρουσιάζει την ιδιωτική ζωή και οι προθήκες της φιλοξενούν κεραμικά σκεύη και άλλα μικροαντικείμενα καθημερινής χρήσης.

Παναγία η Μυρτιδιώτισσα

Λέγεται και Κρητικιά, γιατί στη γειτονιά της κατοικούσαν πολλοί Κρητικοί. Η πρόσοψή της, καμωμένη από πωρόλιθο και διακοσμημένη με μια σειρά από δυτικότροπα στοιχεία, φέρνει στο νου εκκλησίες της Δύσης. Έχει ενδιαφέρον να επισκεφθείτε και το εσωτερικό της, όπου φυλάσσεται το ξυλόγλυπτο τέμπλο που κάποτε κοσμούσε την εκκλησία του Ελκομένου Χριστού.

Λαογραφικό Μουσείο Βελιών

Λαογραφικό Μουσείο Βελιών ιδρύθηκε από το Σύλλογο των Απανταχού Βελιωτών Λακωνίας «Η Αγία Παρασκευή». Η κατασκευή του κτiρίου ξεκίνησε τον Ιούνιο του 2004 και ολοκληρώθηκε το 2007.  Το μουσείο βρίσκεται δίπλα στον υπεραιωνόβιο πλάτανο και την παλιά βρύση των Βελιών, που αποτελούν μνημεία και σύμβολα για το χωριό και είναι στενά συνδεδεμένα με  την ιστορία του.

Εκθέτοντας κυρίως εργαλεία της γεωργικής παραγωγής και της οικοτεχνίας, ενδυμασίες, φωτογραφικό υλικό από τα κοινωνικά δρώμενα παλαιότερων εποχών και από τη ζωή των μεταναστών, έντυπο υλικό της περιόδου του μεσοπολέμου και οτιδήποτε θα μπορούσε να αποτελέσει ένα συνδετικό κρίκο με το παρελθόν της περιοχής του Ζάρακα.

Άγιος Νεκτάριος Συκιάς

Ένας από τους σημαντικότερους ναούς του Δήμου Μονεμβασίας. Πρόκειται για το μοναδικό ιερό προσκήνυμα της περιοχής και αποτελεί σημαίο αναφοράς για όλους τους πιστούς.
Το έτος 1962 , ο Ηγούμενος της Ιεράς Μονής Λογγοβάρδας Πάρου  Μακαριστός Αρχιμανδρίτης π. Φιλόθεος Ζερβάκος, ο οποίος καταγόταν από τα Πάκια του Δήμου Μονεμβασίας, έφερε τεμάχιο Ιερού Λειψάνου του Αγίου Νεκταρίου από την Ιερά Μονή του Αγίου στην Αίγινα συνοδευόμενο με δωρητήριο έγγραφο του τότε Μητροπολίτου Ύδρας, Σπετσών και Αιγίνης Προκοπίου και της Ηγουμένης Ευνίκης Μοναχής.

 

  • Παραλίες στη Μονεμβασιά

Η Μονεμβασιά εντός και εκτός, προσφέρει πολλές δροσιστικές επιλογές για τις βουτιές σας για όλα τα γούστα αλλά κι ένα σύνολο από Γαλάζιες Σημαίες, ως επίσημο αποδεικτικό, της πιο αυταπόδεικτης ομορφιάς.

Κοντινές παραλίες στη Μονεμβασιά

Ακριβώς στη σκιά του βυζαντινού Κάστρου της Μονεμβασιάς, κάτω από τα τείχη, το γραφικό «Πορτέλο» σας προσφέρει μοναδική θέα και αποτελεί μια ιδανική λύση για όσους δεν επιθυμούν να απομακρυνθούν.

Ένα μικρό, κρυμμένο άνοιγμα στη νότια πλευρά των τειχών, μέσα στη «ρίζα» της Καστροπολιτείας, οδηγεί τον επισκέπτη στο γραφικό λιμανάκι του «Πορτέλου». Παλαιότερα, το Πορτέλο λειτουργούσε ως λιμάνι ανεφοδιασμού του κάστρου, αλλά και ως ο μόνος χώρος όπου μπορούσαν να κάνουν μπάνιο οι Μονεμβασιώτες. Το Πορτέλο αναπλάστηκε πρόσφατα και προσφέρει τη μοναδική εμπειρία του να κολυμπά κανείς στη σκιά της Καστροπολιτείας της Μονεμβασίας.

Αξίζει να κατεβείτε μέχρι το θαλασσινό τείχος (το πιο σύντομο καλντερίμι ξεκινάει κάτω από την πλατεία του Ελκομένου Χριστού). Η μικρή πύλη (το Πορτέλο) που βγάζει στη θάλασσα έχει μια ιδιαίτερη γοητεία, καθώς, προτού ακόμα την αντικρίσεις, σε οδηγεί προς το μέρος της ο φλοίσβος των κυμάτων που πολιορκούν τα θαλασσινά τείχη. Από κει και πέρα συνεχίστε το δρόμο παράλληλα προς τα τείχη και θα ξαναβγείτε πολύ κοντά στην κεντρική πύλη. Από τα αναρίθμητα πέτρινα σπίτια που θα συναντήσετε, σίγουρα την προσοχή σας θα τραβήξει η οικία Στελλάκη (50 μέτρα περίπου μετά τη θαλασσινή πύλη) με το καμαροσκέπαστο διαβατικό.

Πορτέλο

Στον δρόμο προς την νέα πόλη της Μονεμβασιάς, η μικρή παραλία της Κουρκούλας, κλειστή από τρεις πλευρές, θα σας κάνει να αισθάνεστε ότι κολυμπάτε μέσα σε μια φυσική πισίνα. Στα αριστερά της γέφυρας, η παραλία Κάκαβος ή Βότσαλο, αποτελούμενη από μέτριο βοτσαλάκι όπως φανερώνει και το όνομα της, βρίσκεται δίπλα σε ταβέρνες αλλά και καφέ – μπαρ της περιοχής.

παραλία Κουρκ

 

παραλία Κάκαβος ή Βότσαλο

Σε απόσταση 3 έως και 10 χιλιομέτρων από την πόλη, γνωστές  παραλίες όπως το Πορί στη βόρεια ακτή και τα Αμπελάκια αλλά και ο Ξιφιάς, η Καστέλλα και ο Άγιος Φωκάς στη νότια ακτή, θα αποτελέσουν μια υπέροχη αφορμή για εκδρομή.

Πορί

Μεγάλης έκτασης αμμουδιά στην έξοδο της Μονεμβασιάς προς Σπάρτη. Συνδυάζει τη σκιά από τα πολλά αρμυρίκια και πεύκα με την καθαρή θάλασσα. Ιδανική για θαλάσσια σπορ, έχει αρκετά ταβερνάκια με θέα το Μυρτώο πέλαγος, το βράχο της Μονεμβασιάς αλλά και την παλιά πόλη της Μονεμβασιάς.

Αμπελάκια

Στην έξοδο της Μονεμβασιάς προς Νεάπολη με ψιλό χαλικάκι. Στην περιοχή υπάρχουν διαδοχικά κολπάκια ιδανικά για μπάνιο, ενώ στη περιοχή έχει και αρκετά ταβερνάκια.

Ξιφιάς

Η απέραντη παραλία του Ξιφιά είναι προφυλαγμένη από βόρειους ανέμους και μελτέμια. Τα αρμυρίκια δημιουργούν παχιά σκιά κατά μήκος της αμμουδερής παραλίας, προσφέροντας έτσι ένα ιδανικό σκηνικό για παιχνίδια και σπορ στην άμμο, όπως beach volley. Σε κάποια σημεία της παραλίας υπάρχει μικρό βότσαλο.

Η παραλία του Ξιφιά είναι ιδανική για περπάτημα, ενώ στο βόρειο τμήμα της βρίσκεται η βυθισμένη πολιτεία Ξιφούπολις. Στη μία πλευρά της παραλίας υπάρχουν ομπρέλες, ξαπλώστρες και μία κινητή καντίνα, ενώ στην άλλη λειτουργεί ένα πανέμορφο ταβερνάκι που σερβίρει και καφέ.

Στην ευρύτερη περιοχή του Ξιφιά λειτουργούν πολλά ταβερνάκια, καθώς και σύγχρονα ξενοδοχεία και ενοικιαζόμενα δωμάτια.

Άγιος Φωκάς

Η αμμουδερή παραλία του Αγίου Φωκά, ξεχωρίζει ως μία από τις ελκυστικότερες επιλογές για μπάνιο κοντά στην Καστροπολιτεία της Μονεμβασιάς. Βρίσκεται στο ομώνυμο λιμανάκι, ακριβώς δίπλα στο γραφικό εκκλησάκι.

Η παραλία του Αγίου Φωκά είναι ιδανική για θαλάσσια σπορ και χαλάρωση, ενώ ενδείκνυται για όσους επιθυμούν να αποφύγουν το συνωστισμό.

  • Γαστρονομία – τοπικά προϊόντα

Λένε πως ένας τρόπος να γνωρίσεις ένα μέρος είναι, εκτός της γλώσσας και της κουλτούρας,  η τοπική κουζίνα.

Στην Μονεμβασιά δοκιμάστε τα χειροποίητα ζυμαρικά (γκόγκες), τα σαΐτια (τηγανητές πίτες με τυρί και μυρωδικά) και τα τοπικά γλυκά. Ξεχωρίζουν τα ραφιόλια, είδος καλτσουνιών με χειροποίητο φύλλο, αμύγδαλο, λικέρ μαστίχας και ανθόνερο, τα αμυγδαλωτά και οι σαμουσάδες (σιροπιαστό γλυκό με αμύγδαλο, καρύδι, σουσάμι, αλλά και κανελογαρίφαλα και μοσχοκάρυδο).

Γκόγκες

Σαΐτια

Ως προς το κρασί, ο περίφημος Μαλβάζιος Οίνος, αν και δεν παράγεται πια στην περιοχή, λειτούργησε σαν ένα είδος συστατικής επιστολής που άνοιξε τις πόρτες της αγοράς στους τοπικούς παραγωγούς. Σημαντικό ατού του νομού είναι η ύπαρξη μιας σειράς ιδιαίτερων τοπικών ποικιλιών, οι οποίες έχουν δώσει θετικά αποτελέσματα και υπόσχονται ακόμα περισσότερα αν μελετηθούν και αξιοποιηθούν προσεκτικά. Ήδη κυκλοφορούν αρκετά κρασιά που έχουν ως βάση τον Πετρουλιανό, τη Θράψα και την Κυδωνίτσα. Ο νομός έχει δικαίωμα στην παραγωγή δύο κρασιών με την ένδειξη Τοπικός Οίνος.

 

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την διαμονή σας στην Μονεμβασιά, μπορείτε να επικοινωνήσετε με το Diplomat Travel, τηλεφωνικώς στο : 210 6517509 ή μέσω email στο : [email protected]
Είμαστε στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε επιπλέον πληροφορία.  https://www.diplomattravel.gr/

 

 

 

 

 

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *